ask-history-why-do-we-have-a-leap-year_iStock_000020004359Large-E

ปีอธิกสุรทิน

เดือน ก.พ. ปีนี้มี 29 วัน เกิดขึ้นทุก 4 ปี ฉะนั้นปีนี้เรามี 366 วันแทนที่จะเป็น 365 วัน ภาษาไทยเรียกปี “อธิกสุรทิน” ภาษาอังกฤษเรียกปี “ลีพ เยียร์” (Leap Year) ส่วนวันที่ 29 ก.พ. เรียกวัน “ลีพ เดย์” (Leap Day)

ที่มาของปฏิทิน

ในปัจจุบันปฎิทินในอเมริกาและสากลทั่วไปใช้ “ปฏิทินเกรกอเรียน” (Gregorian Calendar) บางครั้งเรียก “เวสเทอร์น คาเล็นเด้อร์”(Western Calendar) หรือ “คริสเตียน คาเล็นเด้อร์” (Christian Calendar) ฉะนั้นในเมืองไทยจึงเรียกปีสากลว่า “คริสต์ศักราช” เวลาเราเขียนปี คริสต์ศักราช เราจะใช้อักษรย่อว่า A.D. ย่อมาจากภาษาลาติน Anno Domini Nostri Iesu Christi ซึ่งแปลคำต่อคำว่า “ปีของพระผู้เป็นเจ้าเยซู ไครสท์” คือเป็นปีที่ใช้อ้างอิงโดยเริ่มนับจากปีที่เชื่อว่าพระเยซูเกิด และมีอายุครบ 1 ปี เท่ากับ ค.ศ. 1 ส่วนปีพุทธศักราชของไทย ภาษาอังกฤษใช้ตัวย่อว่า B.E. ย่อมาจาก Buddhist Era เป็นปีที่ใช้อ้างอิงโดยเริ่มนับจากปีที่พระพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว 1 ปี วิธีผันปีคริสต์ศักราชเป็นพุทธศักราชของไทยง่ายๆ คือ ปีไทย ลบด้วย 543 ตัวอย่าง 2559 – 543 = ค.ศ. 2016  โปรดอ่านข้อมูลมีประโยชน์ วิธีเขียน วันเดิอนปี และความแตกต่างระหว่างอเมริกาและไทย ในหนังสือ “อยู่อเมริกา” หน้า 17 หัวข้อ ระบบการวัดและอื่นๆ  คุณสามารถสั่งซื้อหนังสือโดยตรงจากดิฉัน โดยส่งเช็คไปที่ Ruji Totari P.O. Box 552 Cypress, CA 90630 ที่เมืองไทยสั่งซื้อกับคุณนิ้งหน่อง 081-480-4308)

ที่มาของ Leap year

“จูเลียส ซีซ่าร์” (Julius Caesar) ท่านจักรพรรดิ  รัฐบุรุษและผู้ประพันธ์ร้อยแก้วมีชื่อของชาวโรมัน เป็นผู้คิดค้นปฎิทิน “จูเลียน” (Julian Calendar) มีมาตั้งแต่ 46 B.C. (B.C. ย่อมาจาก Before Crist คือก่อน ไครสต์ประสูติ) ปฏิทินจูเลี่ยน เรียกชื่อตาม จูเลียส ซีซ่าร์ มีกฏว่าปีไหนที่หาร 4 ได้ลงตัว ถือเป็น Leap Year เป็นผลให้มี Leap Year บ่อยมาก และยังมีผิดพลาด 1 วันในทุก 128 ปี หลังจากนั้นมีการปฏิรูปปฏิทินกันขึ้นไปเรื่อยๆจนมาปี  ค.ศ. 1582 “โป๊ป เกรกอรี่” (Pope Gregory XIII) เป็นผู้แนะนำใช้ปฏิทินใหม่มี 365 วันและทุก 4 ปีจะมีเกิน 1 วัน โดยปรับตาม “อิควิน็อกซ์” (Equinox) (อิควิน็อกซ์ คือ วันที่มีกลางวันยาวกว่ากลางคืน) ปฏิทินนี้ได้เรียกชื่อตามชื่อ โป๊ปเกรกอรี่ เรียก “เกรกอเรียน คาเล็นเด้อร์” อเมริกาและอังกฤษยอมรับ “เกรกอเรียน คาเล็นเด้อร์” อย่างเป็นทางการเดือน กันยา ปี ค.ศ. 1752 ปัจุบันทั่วโลกยอมรับเป็นปฎิทินสากล ใช้ควบคู่ไปกับปฏิทินของประเทศตัวเอง

รูปปั้นท่านจูเลียส ซีซ่าร์
รูปปั้นท่านจูเลียส ซีซ่าร์
รูปปั้นท่านจูเลียส ซีซ่าร์
รูปปั้นท่านจูเลียส ซีซ่าร์

ปฏิทินไทย

ปฏิทินไทยสมัยก่อนนานมาแล้วเราใช้ปฏิทินจันทรคติไทยคือนับตามคติการโคจรของดวงจันทร์ การอ่านวันจะอ่านเป็นตัวเลขโดยเริ่มวันอาทิตย์เป็นวันหนึ่ง นับต่อไปถึงวันเสาร์เป็นวันที่เจ็ด และนับเดือนธันวาเป็นเดือนหนึ่ง (เวลาดิฉันแปลเอกสารใบเกิดทีไร มันดูแปลกๆโดยเฉพาะคนเกิดต่างจังหวัด มันจะ อ๊อฟ ไปหมด เช่นเดือน มิถุนา แทนที่จะเป็นเดือน 6 กลับเป็นเดือน 5 บางทีก็เดือน 4 เพราะ เขตภาคเหนือตอนบน คือดินแดนล้านนาเดิม เขานับเดือนเร็วกว่า 2 เดือน)

มาปี พ.ศ. 2431 (ค.ศ. 1888) ในสมัยรัชการที่ 5 ได้เปลี่ยนจากปฏิทินจันทรคติมาใช้ปฏิทินสุริยคติแทน  คือ มีวัน เดือน ปีตรงตามปฏิทิน “เกรกอเรียน” คือนับตามการโคจรของดวงอาทิตย์แทน  แต่ตอนนั้นเราก็ยังใช้วันขึ้นปีใหม่ตรงกับเดือนเมษายนอยู่  ต่อมาปี พ.ศ. 2484 (ค.ศ. 1944) สมัยจอมพล ป. ท่านประกาศเปลี่ยนปีใหม่จากเดือนเมษามาเป็น 1 มกรา ตามหลักสากล เป็นผลให้ปี 2483 (ค.ศ. 1943) เหลือเพียง 9 เดือน คือ เดือนเมษาถึงเดือนธันวาคม ฉะนั้น ผู้ที่เกิดเดือนมกราคมปี ค.ศ. 1944 (ตรงกับปีวอก) ไปถึงเดือนมีนา ก็จะไม่มีวันเกิดปีนั้น ดิฉันรู้จักหลายคนที่เกิดต้นปีวอก ค.ศ. 1944 จะมีการแจ้งเกิดช้ากว่าวันจริงไปหลายเดือน  บางคนแจ้งช้าไปอีกปี คนที่อยู่ในอเมริกาก็บ่นอุบว่าทำให้รับเงินโซเชียล ช้าไปเป็นปี

ผู้เกิดวันที่ 29 ก.พ.

ผู้เกิดวันที่ 29 ก.พ. ภาษาอังกฤษเรียก “อะ ลีพเปอร์” (a Leaper) โดยปกติในอเมริกาคนทั่วไปก็จะฉลองวันเกิดวันที่ 28 ก.พ. ในแง่กฎหมายให้นับวันที่ 28 เป็นครบรอบปีวันเกิดในปีที่มี 365 วัน ที่ต้องมีกฎนี้เพื่อให้เป็นมาตรฐาน (ไม่งั้นคนที่ไม่อยากแก่ก็จะนับครบรอบวันเกิดทุก 4 ปี คือทุก 4 ปีอายุเพิ่มปีเดียว)

ตำนานวัน Leap Day

แถบอังกฤษ และไอร์แลนด์ มีตำนานว่า วัน ลีพ เดย์ คือวันที่ 29 ก.พ. คือทุก 4 ปี ผู้หญิงสามารถขอผู้ชายแต่งงานได้ อันนั้นมันเพียงตำนานสมัยพระเจ้าเหา สมัยนี้ผู้หญิงเท่าเทียมกับผู้ชาย ไม่จำเป็นต้องรอถึงวันที่ 29 ก.พ. ก็ได้ 55555